ميرزا شمس بخارايى
177
تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى
مقالات تحقيقى / 79 ؛ تركستان نامه ، ج 1 / 595 . ماركوپولو ، كه اين شهر را از نزديك ديده است ، مىنويسد ايالتى است با مردمى مسلمان و پنج روز راه تا سمرقند . جمعى از ساكنان آن از مردم نستورىاند و زير نظر حكومت برادر زادهء خان بزرگ ، قوبيلاى خان مىباشند . سفرنامهء ماركوپولو / 62 . در روزگار مير عبد الكريم بخارى ياركند جزو مملكت ختن بوده است . تاريخ خانات آسياى مركزى / 103 . ياركند ، امروز به اسم ياركن در ايالت مسلمان نشين سين كيانگ چين هنوز وجود دارد . 101 / 6 - سلطان شاه خوسجان و برنيد 108 / 18 - ابو الفيض خان در سنهء 1705 ميلادى به تخت حكمرانى نشست دربارهء تاريخ بر تخت نشستن ابو الفيض خان پسر سبحان قلى خان ، آخرين فرمانرواى اشترخانى بخارا ، ميان تاريخنگاران اتفاق نظر وجود ندارد . پروفسور محمّد على ميوندى سال 1130 ه . ق . / 1717 م ، را سال جلوس وى مىداند . تاريخ افغانستان / 106 ؛ در حالى كه محمّد سليم بخارايى مىنويسد كه ابو الفيض خان در سال 1131 ه . ق / 1718 م ، بر تخت سلطنت بخارا نشست و پس از سى و هفت سال پادشاهى سرانجام در مدرسهء مير عرب به دست محمّد رحيم خان منغيت كشته شد ؛ امّا تاريخنگار مذكور دربارهء پايان سلطنت وى كه چه تاريخى بوده است چيزى نمىنويسد . ر ك : كشكول سليمى / 257 - 250 . بارتولد و ديگران آغاز سلطنت ابو الفيض خان را 1123 ه . ق / 1711 م ، و پايان فرمانروايى وى را 1160 ه . ق / 1747 م ، آوردهاند كه به حقيقت نزديكتر مىباشد . تاريخ دولتهاى اسلامى و خاندانهاى حكومتگر ، ج 2 / 480 ؛ زيرا اگر سى و هفت سال سلطنتى را كه محمّد سليم بخارايى ذكر كرده است بر سال 1123 ه . ق / 1711 م ، بيفزاييم ، سال 1160 ه . ق / 1747 م ، به دست مىآيد كه پايان روزگار ابو الفيض خان مىباشد . همچنين محمّد كاظم مروى مىنويسد كه ابو الفيض خان پس از كشته شدن نادر شاه ( 1160 ه . ق / 1747 م ) در رجب همان سال به قتل رسيد . ر ك : عالم آراى نادرى ، ج 3 /